پولشویی

  پولشویی عمل یا فرایندی است که به واسطه انجام آن، پول و درآمد ناشی از فعالیت‌های غیرمجاز، خلاف قانون و مجرمانه در چرخه سالم اقتصاد وارد شده و در ظاهر به دارایی‌هایی که از راه‌های اقتصادی مشروع و قانونی کسب شده، بدل می‌شوند و به اصطلاح شسته یا تطهیر می‌شود، به ‌طوریکه پس از انجام فرآیند پولشویی، منشا اولیه پول پنهان می‌ ماند.استفاده از تحریم‌های اقتصادی برای اعمال فشارهای سیاسی نیز دور جدیدی از توجه به پولشویی یا پنهان کاری مالی و پولی را رقم زده است.اقتصاد ایران به دلایل مختلفی به طور قابل توجهی با پدیده پولشویی دست به گریبان است و پولشویی در اقتصاد ایران محدود به سالهای اخیر نیست. بزرگ بودن سهم اقتصاد زیرزمینی و بخش خاکستری، فرار مالیاتی گسترده در اقتصاد ایران و فقدان فرهنگ مالیات دهی، قرار گرفتن ایران بر سر راه مسیر ترانزیت قاچاق مواد مخدر و حجم قابل توجه انواع و اقسام کالاهای قاچاق و همچنین مهاجرت غیرقانونی و قاچاق انسان، ضعف نظام بانکی و برقرار نبودن استانداردهای بین‌المللی بانکداری در ایران و همچنین حساسیت پایین حاکمیت در برابر این پدیده از جمله دلایلی است که می‌توان برای حدس‌زدن درباره گسترده بودن پولشویی در اقتصاد ایران به آنها اشاره کردموسسه حقوقی داد آوید رسا در ضمن این مقاله سعی در توضیح جرائم اقتصادی به ویژه پولشویی به شما مطالعه کننده محترم دارد .

پولشویی چیست؟

بسیاری از مجرمان تلاش می ‌کنند که با انجام اقدامات و روش‌های مختلف، پول کثیف که از طریق جرم و به صورت غیر قانونی به دست آمده را به پول تمیز تبدیل کنند که در ظاهر از راه‌های قانونی و مشروع به دست آمده است.در یک جمله می ‌توان گفت که به فرایند تبدیل پول‌های کثیف به پول‌ تمیز پولشویی گفته می‌شود. در واقع این روش به نوعی فریب دادن قانون و مشروع نشان دادن اموال و پول‌های به دست آمده است. این جرم در دسته جرایم اقتصادی قرار می‌گیرد که برای مرتکبین درآمد سرشاری را به همراه دارد. در واقع مجرمان با استفاده از این روش تلاش می‌کنند که وجوه و اموال بدست آمده از طریق جرایم مختلف را با اهداف مختلف مانند فرار از دست مأموران و ضابطان قضایی و عدم جلب توجه، از طریق کانال‌هایی انتقال دهند تا بتوانند وجهه قانونی و شرعی برای این اموال و درآمدها به وجود آورند.جرایمی مانند قاچاق کالا و ارز، قاچاق مواد مخدر، قاچاق انسان، آدم‌ربایی، اخاذی، کلاهبرداری، قاچاق اسلحه و غیره از جمله جرایمی هستند که می‌توانند درآمدهای هنگفتی به همراه داشته باشند.افرادی که از طریق این جرایم درآمد و اموالی را به دست می‌آورند به این منظور که این اموال و درآمد‌ها را قانونی و شرعی جلوه دهند دست به معاملات و اقداماتی می‌زنند که به آن پولشویی گفته می‌شود.

مجازات جرم پولشویی چیست؟

همانطور که برای هر کدام از این جرایم در قانون مجازاتی در نظر گرفته شده است، قانونگذار برای پولشویی و درآمد حاصل از آن نیز مجازات جداگانه تعیین کرده است. در واقع افراد با ارتکاب هر یک از این جرایم و به دنبال آن پولشویی، دو جرم مرتکب شده و برای هر کدام مجازات در نظر گرفته می‌شودهدف اصلی پولشویی این است که درآمدهای مجرمانه و غیرقانونی و نامشروع را به صورت قانونی و مشروع جلوه دهد تا مجرمان بتوانند آزادانه از این پول‌ها و درآمدها استفاده کنند.هدف قانون در مجازات پولشویی این است که با محروم کردن مجرمین از این درآمدها، انگیزه ارتکاب به این جرم را در جامعه کاهش دهد. به همین دلیل مصادره اموال و عواید حاصل از پولشویی یکی از مؤثرترین مجازات‌هایی است که برای این جرم در نظر گرفته شده است.مصادره، مجازات و اقدامی است که توسط دادگاه با توجه به جرم حکم می‌شود و به موجب این حکم محرومیت قطعی از اموال ایجاد می‌شود. در واقع مصادره در قانون به این معناست که مجرمین به موجب این حکم که توسط دادگاه و مراجع ذی‌صلاح صادر می‌شود، از دسترسی به اموال به صورت دائمی محروم می‌شوند. بر این اساس در ماده 9 قانون مبارزه با پولشویی در کشور آمده است که: مرتکبین انواع جرم پولشویی علاوه‌ بر استرداد درآمد و عواید حاصل از ارتکاب جرم، مشتمل بر اصل و منافع حاصل از آن (اگر موجود نباشد مثل یا قیمت آن)، به جزای نقدی به میزان عواید حاصل از جرم محکوم می‌شوند که باید به حساب درآمد عمومی نزد بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران واریز گردد.در خصوص صدور حکم مصادره و ضبط دارای باید گفت در صورتی این حکم صادر می‌شود که متهم به لحاظ جرم اولیه (جرم منشأ) مشمول این حکم قرار نگرفته باشد. مصادره و ضبط اموال مجرم به عنوان مجازات پولشویی در قانون در نظر گرفته شده است اما مشکلی که دارد این است که در خصوص اجرای آن و مصادره اموال در مواردی که جرم دارای جنبه بین‌المللی است، مقررات خاصی پیش‌بینی نشده است.در تبصره 1 ماده 9 قانون مبارزه با پولشویی آمده است که در صورتی که عواید حاصل از پولشویی به اموال دیگری تبدیل شده باشد، همان اموال مصادره و ضبط می‌شوند.

مراحل تحقق جرم پولشویی چیست؟

همانطور که در تعریف پولشویی یعنی چه به آن پرداخته شد، افراد مجرم برای تبدیل پول کثیف به پول تمیز باید اقداماتی را انجام دهند که معمولا در 3 مرحله انجام می‌شود:

1-    تزریق: در مرحله اول پول کثیف به دست آمده توسط کارگزاران یا اشخاصی که کاریاب نام دارند، به سیستم‌های مالی و بانکی یک کشور تزریق می‌شوند.

2-    لایه‌بندی: در مرحله دوم باید سرمنشأ ذخایر مالی این پول پنهان شود. در این مرحله از روش‌های پیچیده‌ای استفاده شده و پول از طریق تراکنش‌های مختلف به حساب‌های متعدد منتقل می‌شود.

3-    ادغام: در آخرین مرحله یک پوشش ظاهری مشروع و قانونی برای عواید حاصل از این فعالیت‌های مجرمانه فراهم می‌شود. در واقع در این مرحله وجوه و درآمدهای غیرقانونی با انجام یک سری فعالیت‌های تجاری و قانون به بدنه اصلی اقتصاد تزریق می‌شوند.لازم به ذکر است مراحل سه گانه به این معنی نیست که پولشویان حتما باید این مراحل را طی کنند ولی بررسی فعالیت های مجرمانه پولشویان نشان داده که این مراحل را در بطن خود داشته اند

قوانین ایران و مبارزه با پولشویی:

در ایران نیز قوانینی برای مقابله با پولشویی ایجاد شده است. ماده 2 «قانون مبارزه با پولشویی» مصوب بهمن‌ماه 1394 جرم این مساله را پیش‌بینی کرده و در ماده 9 نیز مجازات‌هایی برای تخلفات مالی در نظر گرفته شده است. طبق این ماده، جرایم مالی شامل موارد زیر می‌شود:

- تصرف، تملک، نگهداری یا استفاده از عواید حاصل از فعالیت‌های غیرقانونی با علم به اینکه به طور مستقیم یا غیرمستقیم در نتیجه فعالیت مجرمانه به‌ دست‌ آمده است.

- تغیر، مبادله یا انتقال عواید سرمایه با علم به اینکه به طور مستقیم یا غیرمستقیم ناشی از فعالیت مجرمانه یا کمک به مجرمان است به ‌نحوی ‌که منبع غیرقانونی آنها را پنهان نکند و آنها را در معرض عواقب کیفری و قانونی قرار ندهد.

- کتمان، اختفا یا پنهان کردن، به طور مستقیم یا غیرمستقیم ماهیت، منبع، مکان، انتقال یا مالکیت عواید حاصل از جرم مالی. بر اساس این ماده، پولشویی می‌تواند توسط خود مجرمان انجام یا برای دیگران اقدام شود.گزارش موارد مشکوک بر اساس میزان اسناد و مدارک مرتبط با تخلفات مالی یکی از مهم‌ترین اقدامات مبارزه با این جرم به شمار می‌رود.

 طبق ماده 4 قانون مبارزه با پولشویی، یکی از ابزارهای احراز جرم پولشویی گزارشی است که توسط شورای‌عالی مبارزه با این جرم به مرجع قضایی ارائه می‌شود. این شورا متشکل از وزیر اقتصاد و دارایی، وزیر تجارت و اطلاعات و رئیس‌کل بانک مرکزی است. در صورت کشف تراکنش‌ها و مبادلات مشکوک مؤسسه مالی، بایستی موضوع به آن مؤسسه (با تشخیص شورای عالی) گزارش شود.وقتی پول به‌ صورت غیرقانونی در سیستم مالی به‌ ویژه در بانک‌ها سرمایه گذاری می شود، ماهیت آن مشخص نیست زیرا روزانه میلیون ها تراکنش بانکی انجام می شود. بانک ها معمولاً به نقل و انتقالات کلان مشتریان عادی مشکوک نیستند. از آنجایی که بررسی نحوه خرج کردن پول مشتریان بر عهده آنها نیست، اسناد بین المللی و قوانین ملی برخی کشورها موسسات مالی را تشویق می کنند تا این تعهد را نقض کنند و موارد مشکوک به تخلفات مالی را به مقامات گزارش دهند. گزارش تراکنش های بانکی مشکوک باید شامل اطلاعات زیر باشد:نوع فعالیتتاریخ، زمان و مبلغ معاملهمشخصات و آدرس شخصی که معامله را انجام می‌دهدمشخصات ذی‌نفع معاملهتعداد حساب‌های مورداستفاده برای تجارت یا بانکداریدلایل شبهه (بانک مرکزی فرم‌های ویژه‌ای را برای تنظیم گزارش موضوع این ماده تهیه و صادر می‌کند)قاچاق برون مرزی سرمایه

تاثیر پولشویی بر اقتصاد:

پولشویی یکی از مهم ‌ترین عوامل کاهش امنیت اقتصادی بوده و می‌تواند به میزان قابل توجهی قابلیت یکپارچگی بازارهای مالی را تحت شعاع قرار دهد. همچنین، این مساله قدرت اقتصادی دولت و شهروندان را به سوی مجرمان مالی سوق می‌دهد. قدرت اقتصادی تأمین شده توسط سازمان‌ها و مردم بر همه عناصر و مؤلفه‌های جامعه تأثیر می‌گذارد. به طور کلی، این جرم می‌تواند بازارهای مالی را آلوده و بی ثبات کرده و بنیادهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را تهدید کند.

انواع مصادیق جرم پولشویی چیست؟

1-اکتساب، تصرف یا استفاده از عواید : تحصیل، تملک، نگهداری یا استفاده از عواید حاصل از ارتکاب جرائم با علم به منشأ مجرمانه آن مشمول جرم پولشویی است. در این نوع از جرم فرد با علم به اینکه منافع حاضر، ناشی از جرم است اقدام به تحصیل یا استفاده و تصرف آن می‌کند. مانند کسی که می‌داند مالی ناشی از سرقت بوده و به استفاده از آن مبادرت می‌کند.

2-تبدیل و انتقال عواید به منظور پوشاندن منشا : تبدیل، مبادله یا انتقال عوایدی به منظور پنهان یا کتمان ‌کردن منشأ مجرمانه آن با علم به اینکه به طور مستقیم یا غیرمستقیم از ارتکاب جرم به ‌دست آمده یا کمک به مرتکب جرم منشأ به‌ نحوی که وی مشمول آثار و تبعات قانونی ارتکاب آن جرم نشود. به عنوان مثال، شخصی با علم به اینکه پولی در اثر کلاهبرداری بدست آمده است، اقدام به صدور فاکتورفروش کرده و به این شکل این پول را ناشی از فروش یک کالا نشان می‌دهد.

3-کتمان منشا ‌: پنهان یا کتمان ‌کردن منشأ، منبع، محل، نقل و انتقال، جابه ‌جایی یا مالکیت عوایدی که به ‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در نتیجه جرم تحصیل ‌شده باشد. در این نوع از جرم پولشویی، فرد اقدام به کتمان منشا پول کثیف می‌کند و یا نقل و انتقالاتی که برای تطهیر آن انجام شده است را مخفی و یا کتمان می‌کند.

پولشویی بانکی چیست؟

بانک به عنوان مهمترین دستگاه نقل و انتقال پول در دنیا از ابزار مهم پولشویی در دنیاست. در واقع در پولشویی بانکی، مجرم با استفاده از تکنیک‌های مختلف سعی در جابجایی پول در بین حساب‌های بانکی دارد به نحوی که منشا پول گم شده و ظاهر آن قانونی جلوه کند. به عنوان مثال استفاده از دستگاه کارتخوان جهت خرید کالا یکی از راه‌هایی است که در شبکه بانکی برای پولشویی استفاده می‌شود.

پولشویی با ارز دیجیتال:

ارزهای دیجیتال در حال حاضر در دنیا بسیار رواج پیدا کرده‌اند. گرچه هنوز در مورد آنها تردیدهایی وجود دارد اما بدلایل محتلف افراد از ارز دیجیتال استفاده می‌کنند. مهمترین عامل استفاده از چنین ابزاری ناشناخته ماندن منشا پول و مخفی ماندن تراکنش‌‌های صورت گرفته است. به همین سبب این ابزار می ‌تواند برای انجام پولشویی بسیار مهم باشد.

پولشویی معکوس چیست؟

پولشویی معکوس عبارت است از پنهان کردن و پوشش دادن منابع مالی مشروع که برای اهداف و اعمال نامشروع استفاده شده‌اند. این کار معمولاً برای تأمین مالی تروریست انجام می‌شود، اما می‌تواند مورد استفاده سازمان‌های تبهکاری واقع شود که در معاملات قانونی سرمایه‌گذاری کرده‌اند و قصد خارج کردن سرمایه‌های قانونی از چرخه رسمی را دارند.

پولشویی الکترونیک چیست؟

در فضای الکترونیک،‌ به دلیل وجود ابزارهای مختلف مانند صفحات انلاین پرداخت و نقل و انتقالات مختلف، فضای مناسبی جهت پولشویی وجود دارد که افراد می‌توانند از آن در جهت ارتکاب این جرم استفاده کنند. همچنین حراج‌های انلاین و سایت‌های قمار نیز از همین ابزارها می‌باشند.

روش‌های پولشویی چیست؟

پولشویی به روش‌های مختلفی انجام می‌شود و بسته به پیچیدگی و ابعاد آن، انواع مختلفی دارد. در ادامه به برخی از رایج‌ترین انواع پولشویی اشاره می‌کنیم:

1-ساختارسازی:در این روش، مجرم پول زیادی را به سپرده‌های کوچک متعدد تقسیم می‌کند تا از شناسایی منبع اصلی آن جلوگیری شود. این کار باعث می‌شود پول به ظاهر از منابع مختلف و قانونی آمده باشد.

2-استفاده از حساب‌های بانکی خارجی:برخی کشورها قوانین راحت تری در مقابل پولشویی دارند. مجرمان مقادیر زیادی پول نقد را به ‌صورت مخفیانه از مرزها عبور می‌دهند و در نهایت به حساب بانکی خارجی در کشور مورد نظر واریز می‌کنند.

3-پولشویی مبتنی بر تجارت:در این روش پیچیده، نقل و انتقال پول از طریق قیمت‌گذاری نادرست در معاملات تجاری انجام می‌شود. برای مثال، در حراج آثار هنری با قیمت‌های نامتعارف، می‌توان هویت خریدار و فروشنده را پنهان کرد. از آنجایی که ارزش آثار هنری دقیقاً قابل تخمین نیست، این حراجی‌ها مکان مناسبی برای پولشویی هستند.

4-استفاده از سایت‌های فریلنسری:مجرمان می‌توانند از سایت‌های فریلنسری برای پولشویی استفاده کنند. آن‌ها پول‌های غیرقانونی را به این سایت‌ها واریز کرده و به‌عنوان کارفرما سفارش کاری ثبت می‌کنند. سپس همکار مجرم به‌عنوان فریلنسر، پروژه را قبول کرده و پس از پایان کار، پول به حساب او واریز می‌شود.

6-سرمایه‌گذاری در کالاهای ارزشمند:مجرمان پول‌های غیرقانونی را در کالاهایی مانند طلا و جواهرات سرمایه‌گذاری می‌کنند. این کالاها به راحتی قابل انتقال به سایر حوزه‌ها هستند و می‌توانند منبع پول را پنهان کنند.

7-خرید و فروش دارایی‌های با ارزش:پول غیرقانونی می‌تواند در خرید و فروش املاک، اتومبیل‌های گران‌قیمت، قایق و دیگر دارایی‌های باارزش استفاده شود. این معاملات به ظاهر قانونی به مجرم اجازه می‌دهد پول‌های خود را پاکسازی کند.

8-قمارخانه‌ها و کازینوها:پول‌های غیرقانونی در کازینوها خرج می‌شوند و پس از برد یا بازخرید ژتون‌ها، به‌عنوان پول قانونی به حساب برمی‌گردند.

9-جعل و استفاده از شرکت‌های صوری:مجرمان شرکت‌هایی را تأسیس می‌کنند که در واقع فعالیتی ندارند و فقط روی کاغذ وجود دارند. این شرکت‌ها برای انتقال پول‌های غیرقانونی به کار می‌روند.

10-استفاده از کسب ‌وکارهای مرتبط با پول نقد:کسب‌وکارهایی که به‌طور روزانه با پول نقد سروکار دارند، مانند رستوران‌ها، کازینوها و سینماها، می‌توانند به‌عنوان پوششی برای پولشویی استفاده شوند.

نحوه شکایت از جرم و پولشویی به چه صورت است؟

نحوه شکایت از جرم پولشویی، چنانچه به گزارش ضابطین قضایی نبوده و در صورتی که شاکی خصوصی، قصد انجام آن را داشته باشد، باید، مطابق مراحل زیر، صورت گیرد:

1-جمع آوری ادله اثبات، مبنی بر ارتکاب جرم پولشویی توسط فرد متهم تنظیم شکواییه یا شکایت نامه مناسب، جهت شکایت از جرم اتفاق افتادهداشتن مدارک هویتی

2-مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت شکواییه پولشویی

3-پس از ثبت شکایت، توسط شاکی خصوصی یا گزارش ضابطین قضایی، پرونده، جهت رسیدگی مقدماتی به دادسرای ویژه جرائم پولی و بانکی ارسال می گردد.

4-با ارسال پرونده به دادسرا، تحقیقات مقدماتی، جهت بررسی شکایت مطرح شده، آغاز می شود.

5-چنانچه در مرحله تحقیقات مقدماتی، ادله ای مبنی بر وقوع جرم توسط متهم، یافت شود، قرار جلب به دادرسی صادر شده و پرونده جهت صدور کیفر خواست، نزد دادستان ارسال می شود. دادستان، سه روز فرصت دارد تا پرونده را بررسی نموده و اقدام به صدور کیفر خواست نماید.

6- در صورت صدور کیفر خواست، پرونده جهت رسیدگی، به دادگاه کیفری، فرستاده خواهد شد.چنانچه هیچ گونه ادله ای مبنی بر انتساب جرم، نسبت به متهم یافت نشود، قرار منع تعقیب صادر خواهد شد و پرونده، در دادسرا، مختومه و بایگانی می شود.

خلاصه مطلب: موسسه حقوقی داد آوید رسا در قالب این مقاله سعی در توضیح جرم پولشویی و مجازات این جرم ، روش‌ها و مصادیق این جرم به شما مطالعه کننده محترم داشته است. برای ارتباط با موسسه داد آوید رسا میتوانید با هر یک از شماره‌های

۰۲۱۶۳۰۹۶۹۲ تماس حاصل فرمایید .