خیانت درامانت

خیانت درامانت چیست؟

هر گاه اموال منقول و غیر منقول مانند وجه نقد، لوازم و حتی ملک و اسنادی مانند چک، سفته و قبض به عنوان اجاره، امانت، رهن ملک یا برای وکالت و یا انجام هر کاری با اجرت یا بی‌ اجرت به شخصی داده شود، سپس شخص تحویل گیرنده در اموال یا اسنادی که در اختیار دارد تصرف کند، از آنها استفاده کرده یا به هر نحوی آنها را گم یا نابود کند، عمل خیانت در قبال امانت را انجام شده است.در توضیح دقیق تر باید بگوییم که موارد جرم خیانت در امانت شامل:

تصاحب مال امانی

استفاده از مال امانت گرفته شده

مخفی کردن مال امانی یا خارج کردن آن از دسترس مالک

از بین بردن مال امانت گرفته شده

توجه کنید که این جرم در مورد املاک، فعالیت‌های تجاری، وراثت، اسناد دولتی و یا هر گونه مهر و امضاست. به این معنی که ممکن است ملکی تصاحب یا استعمال شود. از طرفی این احتمال وجود دارد که اموال یا املاک در انحصار ورثه تقسیم شده باشند. از طرفی مفقود کردن، تصاحب و استعمال اسناد دولتی یا مورد سوء استفاده قرار دادن امضا و مهر مدیری، از انواع خیانت کردن در قبال امانت محسوب می‌شوند.

عناصر تشکیل دهنده جرم خیانت در امانت چیست ؟

1-عنصر قانونی این جرم درقانون مجازات اسلامی  جرم انگاری گردیده است. مطابق آن « در صورتی که اموالی اعم از منقول یا غیرمنقول یا اسنادی مانند چک و سفته و امثال آن به عنوان امانت، اجاره یا رهن به کسی سپرده شود و قرار بر این بوده که اموال مذکور پس داده شود یا به مصرف معینی برسد و کسی که اموال نزد او بوده آن ها را به ضرر مالک ملک تصاحب، استعمال، تلف یا مفقود نماید به حبس از 6 ماه تا 3 سال محکوم خواهد شد».

2 – عنصر مادی جرم خیانت در امانت :عنصر مادی این جرم عبارت است از تصاحب، استعمال، اتلاف و یا مفقود کردن مال مورد امانت می باشد و عنصر مادی جرم خیانت در امانت هم به صورت فعل و هم به صورت ترک فعل امکانپذیر است.

تصاحب : منظور از تصاحب، برخورد مالکانه با مال و صاحب شدن می باشد. یعنی اینکه امین مال دیگری را که به صورت امانت در دست دارد، مال خود بداند و با آن برخورد مالکانه کند که معمولا مالک حق چنان برخوردی را دارد.

اتلاف : یکی دیگر از گونه های خیانت در امانت تلف کردن یا نابود کردن مال مورد امانت است. تلف مال مورد امانت به اشکال مختلف امکانپذیر است.

مفقود کردن : امین ممکن است بدون اینکه مال امانتی را تلف کند، موجب شود که دست یابی به آن برای مالک غیر ممکن گردد و لازم است این فعل را با قصد و سوء نیت مرتکب گردد. بنابراین، هر گاه مفقود شدن مال امانی بر اثر اهمال یا سهل انگاری وی باشد، در این صورت، امین تنها از نظر حقوقی ضامن می باشد ولی از لحاظ کیفری خیانت در امانت محسوب نمی شود.

4 – عنصر معنوی جرم خیانت در امانت: عنصر معنوی جرم خیانت از دو بخش سوء نیت عام و سوء نیت خاص تشکیل می شود.

سوء نیت عام : عبارت است از اینکه امین به صورت عمدی مرتکب جرم شود، یعنی اینکه مرتکب جرم باید عمدا و از روی قصد و اراده نسبت به تصاحب، تلف، مفقود یا استعمال مال مورد امانت اقدام نماید.

سوء نیت خاص : منظور از سوء نیت خاص آن است که امین این افعال را به قصد رسیدن به نتیجه ( قصد ضرر ) انجام داده باشد. یعنی اینکه امین با ارتکاب جرم قصد ایراد ضرر به مالک ملک داشته باشد.

شرایط تحقق جرم خیانت در امانت چیست؟

مال مورد امانت باید توسط شخص استعمال، تصاحب، تلف یا مفقود گردد شکایت از امین (کسی که مال یا سندی را نزد او به امانت می گذاریم) در صورتی امکان دارد که هر یک از ۴ عمل که در زیر آمده توسط او انجام شود و این اعمال منجر به ضرر و ورود خسارت به صاحب مال گردد.(وقوع یکی از این موارد کافی است)مال مورد امانت توسط امین استعمال و استفاده شود .(خائن در امانت باید از اموال استفاده کند)مال مورد امانت توسط امین تصاحب شودامین نسبت به مالی که به وی به عنوان امانت سپرده شده همانند مالک مال برخورد نماید مثلا را مال را بفروشد یا مال را در رهن قرار دهد یا گرو بگذارد یا با وجود درخواست صاحبِ مال ، آن را پس ندهد.مال مورد امانت توسط امین تلف شودامین مال مورد امانت را از بین ببرد. نکته مهم آن که این از بین بردن می تواند به صورت انجام یک عمل باشد مثلا آتش زدن مال یا عدم انجام یک عمل باشد مثلا غذا ندادن به حیوان. پس با عمل نکردن و یا ترک فعل هم می توان مرتکب خیانت در امانت شد.مال مورد امانت توسط امین مفقود شود امین مال مورد امانت را مفقود کند به طور مثال مال امانی را در محلی نامشخص رها کند.

انواع خیانت در امانت:

1- سوء استفاده از ضعف نفس اشخاص یکی از صورت های جرم خیانت در امانت هر کس سوء استفاده از ضعف نفس اشخاص با استفاده از ضعف نفس شخصی یا هوی و هوس او یا حوائج شخصی افراد غیر رشید به ضرر او نوشته یا سندی، اعم از تجاری یا غیر تجاری، از قبیل؛ برات، سفته، چک، حواله، قبض و مفاصاحساب و یا هرگونه نوشته ای که موجب التزام وی یا برائت ذمه گیرنده ی سند یا هر شخص یگری شود، به هر نحو تحصیل نماید، علاوه بر جبران خسارت مالی، به حبس از شش ماه تا دو سال و از یک میلیون ریال تا ده میلیون ریال جزای نقدی محکوم می شود.

2- سوء استفاده از سفید مهرهر کس از سفید مهر یا سفید امضایی که به او سپرده شده است یا به هر طریق به دست آورده سوء استفاده نماید، از مصادیق جرم خیانت در امانت محسوب شده و به یک تا سه سال حبس محکوم خواهد شد.

3- خیانت مستخدمین دولت در اموال و اسناد دولتی هر یک از کارمندان و کارکنان ادارات و سازمان ها یا شوراها یا شهرداری ها و موسسات و شرکتهای دولتی یا وابسته به دولت یا نهادهای انقلابی و بنیادها و موسساتی که زیر نظر ولی فقیه اداره می شوند و دیوان محاسبات و موسساتی که به کمک مستمر دولت اداره می شوند و یا دارندگان پایه قضایی و به طور کلی اعضا و کارکنان قوای سه گانه و همچنین نیروهای مسلح و مامورین به خدمات عمومی، اعم از رسمی و غیر رسمی، وجوه نقدی یا مطالبات یا حوالجات یا سهام و سایر اسناد و اوراق بهادار یا سایر اموال متعلق به هر یک از سازمانها و موسسات فوق الذکر یا اشخاصی که بر حسب وظیفه به آنها سپرده شده است را مورد استفاد غیر مجاز قرار دهد، بدون آنکه قصد تملک آنها را به نفع خود یا دیگری داشته باشد، متصرف غیرقانونی محسوب میشود و همچنین است در صورتی که به علت اهمال یا تفریط موجب تضییع اموال و وجوه دولتی گردد و یا آن را به مصارفی برساند که در قانون برای آن اعتباری منظور نشده یا در غیر مورد معین یا زائد بر اعتبار مصرف نموده است.

4-خیانت در امانت در قانون تجارت نیز به این صورت است در صورتی که دلال بر خلاف وظیفه خود نسبت به کسی که به و ماموریت داده، به نفع طرف دیگر معامله اقدامی نماید و یا بر خلاف عرف تجارتی محل، از طرف مزبور وجهی دریافت یا وعده وجهی را قبول کند، مستحق اجرت و مخارجی که کرده ندانسته و به علاوه وی را مشمول مجازات مقرر برای خیانت در امانت دانسته است.در صورتی که حق العمل کار نادرستی کرده و مثلا به حساب آمرقیمتی علاوه بر قیمت خرید و یا کمتر از قیمت فروش محسوب داشته، مستحق حق العمل ندانسته و به علاوه به آمر اجازه داده است که در دو صورت اخیر، خود حق العمل کار را خریدار یا فروشنده محسوب کند. همچنین این شخص به مجازاتی که برای خیانت در امانت در نظر گرفته شده، محکوم خواهد شد.در صورتی که مدیرتصفیه در حین تصدی به امور تاجر ورشکسته وجهی را حیف و میل کرده باشد، خائن در امانت محسوب می شود.

5-خیانت در امانت در قانون تصدیق انحصار وراثت هرگاه متصرفین مال متعلق به اشخاص مجهول الوارث و یا مدیونین به اشخاص مزبور، بعد از انقضای مدتی که به موجب ماده 6 مقرر است، ( نسبت به اموال منقول و وجه نقد، ظرف 10 سال از تاریخ فوت مالک و نسبت به اموال غیرمنقول ظرف 20 سال از تاریخ فوت مالک) مال مزبور و یا دین و یا منافع حاصله از آن را مطابق تبصره مذکور به دولت تسلیم یا تادیه ننماید، به مجازاتی که به موجب قوانین جزایی برای خیانت در امانت مقرر است محکوم خواهند شد.در صورتی که متصرف یا مدیون، شرکت باشد مدیر شرکت و یا شعبه آن که متصرف یا مدیون است مسئول اجرای مقررات تبصره ماده 6 بوده و در صورت تخلف، به مجازات مذکور فوق، محکوم خواهد شد.خیانت در امانت در قانون ثبت اسناد و املاکهرگاه نسبت به املاک وقف و حبس و ثلث باقی به عوان مالکیت، تقاضای ثبت شده، متولی یا نماینده اوقافی که به موجب نظامنامه مکلف به دادن عرض حال اعتراض و تعقیب دعوا و حفظ حقوق وقف یا حبس یا ثلث باقی است، در اثر تبانی به تکلیف خود عمل ننماید، به مجازات خیانت در امانت محکوم خواهد شد.در مواردی نیز که تقاضای ثبت ملک دیگری بدون ذکر حقوق ارتفاقی املاک وقف و حبس و ثلث باقی شده است، هرگاه اشخاص مذکور در فوق در اثر تبانی به تکلیف خود عمل ننمایند، به مجازات خائنین در امانت محکوم می شوند.

مجازات خیانت در امانت چیست؟

فردی که در معامله‌های مختلف مقابل امانت طرفین معامله خیانت می‌ کند، اگر پس از شکایت شاکی و بررسی دادگاه مجرم شناخته شود، مجازات خواهد شد. در توضیح کامل‌ تر باید بگوییم که قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ مجازات جرم خیانت کردن در قبال امانت را از ۶ ماه تا ۳ سال حبس اعلام کرده است. اما ماده ۱۰۴ اصلاحی قانون کاهش حبس مجازات تعزیری که در سال ۱۳۹۹ به تصویب رسید، جرم خیانت کردن در قبال امانت را به جرمی قابل گذشت تبدیل کرد. به این معنی که شاکیان این حق را دارند که از شکایت خود بگذرند و فرد مجرم متحمل مجازات حبس نشود. در ضمن میزان مجازات خیانت در امانت در قانون جدید به ۳ ماه تا ۱.۵ سال کاهش پیدا کرد.

مدارک لازم برای شکایت خیانت در امانت چیست؟

اگر کسی به دلیل متحمل شدن خیانت فردی در مقابل امانت خود تصمیم به ثبت شکایت کند، باید چند مدرک زیر را ارائه دهد:رسید مال سند یا مدرک سفید مهر واگذار شده به فردی امین طرح شکایت و اظهارنامه درباره جرم تعیین شده شهود برای اثبات جرم خیانت کردن در مقابل امانت طرفین اسناد و مدارکی برای آگاه کردن مراجع ذی نفع از حقیقت ماجرا نیاز می باشد .

دادگاه صالح برای رسیدگی به جرم خیانت در امانت کجاست؟

رسیدگی به جرم خیانت در امانت در صلاحیت دادسرای محل وقوع جرم است، یعنی در حوزه قضایی که مال به ضرر زیان دیده، از ید وی خارج شده است.جرم خیانت در امانت تا قبل از تصویب قانون کاهش مجازات غیر قابل گذشت بود ولی با تصویب این قانون از زمره جرایم قابل گذشت اعلام شد و با گذشت شاکی در هر مرحله از رسیدگی پرونده مختومه خواهد شد.

خلاصه مطلب:

خیانت در لغت به معنای پیمان‌شکنی یا نقض عهد و پیمان است. طبق قانون  مجازات اسلامی هرگاه اموال منقول و غیرمنقول مانند وجه نقد، چک، سند و… برای وکالت یا انجام کاری به فردی سپرده شود، آن‌گاه شخص تحویل‌ گیرنده این اموال را تصاحب یا استعمال کند، خیانت در امانت محسوب می‌شود.به‌ طورکلی موارد این جرم عبارتند از:تصاحب مال فرد،استعمال و استفاده از مال،اتلاف مال به هر طریقی،مخفی‌کردن مال سپرده‌شده. به عبارت دیگرخیانت در امانت نوعی جرم محسوب می‌شود که در آن فردی دارایی‌های خود را برای نگهداری یا مصرف در این زمینه خاص در اختیار یک فرد امین قرار می‌دهد. حال اگر شخص امین این دارایی‌ها را تصاحب، استعمال یا نابود کند، مرتکب جرم شده است. در این‌گونه مواقع شاکی می ‌توانند با جمع‌آوری مدارک لازم از فرد مقابل شکایت کند. بر اساس قانون در صورت اثبات جرم ۶ ماه تا یک ‌ونیم سال زندان برای مجرم در نظر گرفته می ‌شود موسسه حقوقی داد آوید رسا با استفاده از وکلای متخصص و مجرب  در حوزه ی کیفری شما را در شکایات کیفری یا دفاع از اتهام انتسابی  یاری خواهند کرد.